مبانی نظری اضطراب رایانه

اضطراب در لغت به معنای ترس، هیجان و نگرانی معنی شده است و اضطراب رایانه به عنوان ترس از تعامل و مواجهه با کامپیوتر تعریف شده است که مانع استفاده صحیح از خدمات کامپیوتر می‌باشد (اولاتی[1]، 2009). اضطراب کامپیوتری ترس یا بیمی است که فرد هنگام استفاده از کامپیوتر یا زمانی که احتمال استفاده از کامپیوتر وجود دارد احساس می‌کند. در واقع اضطراب کامپیوتر، پاسخی عاطفی است که با ترس هیجانی و پیامدهای بالقوه منفی همراه می‌باشد (چو[2]، 2008).

در زندگی کنونی، رایانه ها در همه جا حضور دارند و در نتیجه، بسیاری از افراد با رایانه و کار با آن تجربه مستقیم یا غیر مستقیم دارند. اما استفاده از رایانه، همیشه یک رویداد رضایت بخش و شاد نیست. در ایران، اکثریت قریب به اتفاق افراد جامعه، به طور مستقیم و غیر مستقیم در معرض تعامل با رایانه قرار گرفته اند. بدیهی است که این روند، به دلیل گسترده بودن کاربرهای رایانه، متفاوت بودن میزان تجارب کاربران، جدید بودن و به روز شدن فزاینده این فناوری و آشنایی کم افراد با آن، موانعی را فرا روی کاربران در استفاده بهینه از فن آوری اطلاعات و ارتباطات قرار خواهد داد (غلامعلی لواسانی، 1393).

از سوی دیگر، در طول دهه گذشته، تاکید بر کاربرد رایانه در زندگی روزمره و حتی بیشتر از آن، در حیات دانشگاهی وجود داشته است. کلاس های چند رسانه ای با فن آوری های وابسته به رایانه، به سرعت در حال تبدیل شدن به هنجار در فضای دانشگاه هستند. دانشجویان به طور فزاینده ای ملزم می شوند تکالیفی را بر روی رایانه آماده سازند و برا ی پروژه های کلاسی، از نرم افزار و سخت افزار رایانه استفاده کنند (بایلی و همکاران، 2011؛ به نقل از غلامعلی لواسانی، 1393). این تقاضای فزاینده به رایانه برای بسیاری از افراد با اضطراب و استرس همراه است (حسن زاده و همکاران، 1388). پدیده اضطراب رایانه، یکی از چنین موانعی است که منجر به اجتناب افراد از مواجهه با رایانه می شود (صیدالی قلعه چه، 1400).

طبق تعریف DSM IV[3] از انجمن روانپزشکی آمریکا توصیف اضطراب و خلق و خوی عبارت از تجربیاتی که همراه با ترس، دلهره، عصبی بودن، نگران، تنش است. اختلالات اضطرابی شناخته شده عبارتند از ترس از ظاهر شدن در ملاء عام، ترس از فضای بسته، و یا ترس مداوم از دیگران نزدیک شدن به دیگران که ممکن است به او صدمه بزنند.

 


[1] Olati

[2] Chu

[3] The Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders